Een stapel brieven, oplopende kosten en geen idee meer waar te beginnen. Voor jongeren met schulden kan alleen al het terugkrijgen van overzicht een enorme stap zijn. Als vrijwillige schuldrustcoach bij ONSbank helpt Mees Bleumink hen daarbij. Niet alleen met cijfers en betalingsregelingen, maar vooral door naast iemand te staan, goed te luisteren en samen weer grip te krijgen.
Wat hem het meest bijblijft? Het moment waarop hij bij een jongere merkt dat de stress plaatsmaakt voor perspectief. “Je ziet dat er weer een soort lichtpuntje aan de horizon komt.”
Van nieuwsgierigheid naar maatschappelijke betrokkenheid
Ruim anderhalf jaar geleden werkte Mees nog bij Welten. Via zijn werkgever zag hij toen een uitnodiging voor een informatiesessie van ONSbank. Hij zocht niet actief naar vrijwilligerswerk, maar het maatschappelijke karakter sprak hem meteen aan.
“Ik vind het interessant om maatschappelijk betrokken te zijn en dat miste ik op dat moment een beetje in mijn werk. Dus ik dacht: ik sluit gewoon eens aan en zie wel wat ervan komt.”
Dat ‘eens kijken’ leidde uiteindelijk tot zijn rol als schuldrustcoach. Inmiddels begeleidt Mees jongeren via ONSbank en wil hij daar voorlopig graag mee doorgaan.
Eerst rust en overzicht
Jongeren tussen de 18 en 27 jaar kunnen zich vrijwillig aanmelden voor het ONSbank-programma. Iedere jongere wordt gekoppeld aan één schuldrustcoach, die hem of haar een halfjaar begeleidt.
Als schuldrustcoach helpt Mees vooral om rust te brengen in een situatie die vaak onoverzichtelijk is geworden. Hij verzamelt brieven, brengt schulden in kaart, zoekt uit wat er speelt en neemt contact op met schuldeisers. Waar mogelijk vraagt hij hun om een periode van rust, zodat de schulden niet verder oplopen en er ruimte ontstaat om samen een plan te maken.
“Jongeren krijgen soms brieven van allerlei verschillende instanties. Er komen kosten bij en op een gegeven moment wordt het steeds onoverzichtelijker. Wij proberen daar eerst weer overzicht in te creëren. Daarna kunnen we samen een plan maken om de schulden af te betalen.”
Daarbij gaat het soms terug naar de basis. Hoe maak je een budget? Waar gaat je geld iedere maand naartoe? En hoe zorg je dat er genoeg overblijft voor wat echt nodig is?
Achter schulden zit een mens
Juist dat is voor Mees een belangrijk onderdeel van het coachen: beseffen dat financiële problemen bijna nooit alleen over geld gaan. Sommige jongeren komen uit moeilijke of onveilige thuissituaties. Anderen hebben simpelweg nooit geleerd hoe ze met geld moeten omgaan.
“Als je thuis nooit hebt geleerd dat je bijvoorbeeld een spaarpotje achter de hand houdt, moet je dat later helemaal vanaf nul leren. Zodra je zelf geld gaat verdienen of toeslagen ontvangt, wordt er ineens wel verwacht dat je weet hoe je daarmee omgaat.”
Als coach hoeft Mees niet alle problemen op te lossen. Wel moet hij bereid zijn om te luisteren. Soms krijgt hij persoonlijke en heftige verhalen te horen. Dat vraagt om openheid en aandacht, en vooral om niet meteen met een oplossing klaar te staan.
Het workshoptraject: werken aan je toekomst
Die persoonlijke kant heeft een vaste plek in het ONSbank-programma. Naast de begeleiding door hun schuldrustcoach volgen de jongeren drie maanden lang een cultureel workshoptraject. Elke week werken ze twee uur met een professionele kunstenaar, fotograaf, theatermaker, spoken-word artiest, muzikant of sporter. Dat gebeurt in een groep van maximaal twaalf deelnemers, met een ONSbank-groepscoach die bij elke workshop aanwezig is. Al doende staan ze stil bij vragen als: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik? Het traject sluiten ze af met een gezamenlijke presentatie.
Coaches krijgen soms de kans om zelf een workshop mee te maken. Ook Mees deed dat, en hij merkte dat er best wat van je wordt gevraagd. “Je moet jezelf echt openstellen. Er worden soms heel persoonlijke verhalen gedeeld en daar moet je op een respectvolle manier mee omgaan, goed naar luisteren en vragen over durven stellen. Ik had vooraf niet verwacht dat het soms zo diep zou gaan.”
Voor Mees werkte dat twee kanten op. Door zelf mee te doen, kreeg hij meer inzicht in wat de jongeren tijdens het traject ervaren. Hij werd ook uitgedaagd om naar zichzelf te kijken. “Dat vond ik mooi. Je stelt jezelf een beetje open voor dezelfde dingen waar de jongeren zich ook voor openstellen.”
Weer ruimte om vooruit te komen
Die menselijke kant maakt het vrijwilligerswerk voor Mees juist zo waardevol. Het mooiste moment zit voor hem niet in een kloppend budget of een afbetalingsplan, maar in wat dat overzicht vervolgens met iemand doet.
“Je merkt echt dat wanneer er meer overzicht en duidelijkheid ontstaat, er ook weer een stukje hoop komt. Het gevoel van: het kan beter gaan, we gaan de goede kant op.”
Ook de dankbaarheid van de jongere die hij begeleidt, blijft hem bij. “Hij zegt regelmatig: dank je wel, ik vind het fijn dat je dit hebt gedaan. Dat vind ik echt heel tof.”
“Het belangrijkste is dat je kunt luisteren”
De gesprekken vinden grotendeels buiten werktijd plaats, bijvoorbeeld ’s avonds of in het weekend. Bij Welten was Mees niet de enige die zich zo inzette. Meerdere medewerkers zijn als schuldrustcoach gestart, onder wie CEO Thijs Vermaat.
Toen Mees begon, vroeg hij zich nog af of hij met zijn 26 jaar niet te jong was. De jongeren die hij begeleidt zijn immers maximaal 27. Uiteindelijk bleek dat geen belemmering. Ook specialistische kennis van schuldhulpverlening is volgens hem niet nodig, want ONSbank geeft coaches hulpmiddelen en ondersteuning. Wat je volgens Mees wél moet kunnen? “Luisteren. Als je dat kunt, komt de rest eigenlijk vanzelf.”
Ook schuldrustcoach worden? Lees meer op onze pagina voor coaches.
Dit artikel verscheen eerder bij partner Welten en op Banken.nl. Geschreven door: Eveline Rewiersma. Foto: Welten.